العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

83

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

فرمود . بر مردم زمانى خواهد آمد كه رسيدن به ملك و سلطنت و قدرت فقط از طريق كشتار و استبداد خواهد شد و رسيدن به ثروت و مال از راه غصب و تجاوز و بخل و رسيدن به محبت و دوستى از طريق كنار گذاشتن دين ( استخراج الدين ) و متابعت و پيروى از هواى نفس ميسر مىشود . هر كس چنين زمانى را درك كند و در عين حال با اينكه قدرت بر تحصيل مال دارد ولى بر فقر و تهيدستى صبر نمايد و دشمنى و كينه مردم را تحمل نموده با اينكه ميتواند از آن راه دوستى ديگران را جلب نمايد و ذلت و گمنامى را انتخاب نمايد با اينكه ميتواند كسب قدرت و عزت بكند خداوند به چنين شخصى پاداش پنجاه صديق كه نبوت و رسالت مرا با صدق و اخلاص تصديق نموده باشد . تبيين اينكه فرمود رسيدن به سلطنت و قدرت از راه قتل و كشتار خواهد شد . به اين جهت است كه مردم آن زمان از رهبر حق و امام عادل اطاعت و فرمانبرى نمىكنند در نتيجه سلاطين و پادشاهان جور بر آنها مسلط ميشوند و اين ستمگران هم از قتل و كشتار اباء و امتناعى ندارند و البته فساد اخلاق و روش ناصحيح است كه ميدان به ستمگران ميدهد و گر نه خود آنها ابتدا يكنفر بيشتر نيستند و نمىتوانند تسلط و قدرت پيدا كنند . و رسيدن به ثروت كه از راه غصب و بخل است از اين جهت كه چون مردم در آن زمان فاسد العقيده شده‌اند تصور ميكنند كه ثروت و مكنت از طريق گرفتن اموال مردم و ندادن حقوق الهى و حقوق مردم ميسر خواهد شد با اينكه چنين تصورى غلط است چون امانت‌دارى و خيانت نكردن در جلب قلوب مردم و زيادى ثروت مؤثرتر است . و يا منظور از اين جمله اين است كه چون مردم فاسق و فاسد ميشوند خداوند بركات خود را از آنان باز ميدارد در نتيجه از طريق حرص و غصب اموال و تجاوز بحقوق ازدياد ثروت مىنمايند . و رسيدن به محبت و دوستى ديگران كه فرمود از طريق بىدينى است . از اين جهت كه مردم آن زمان چون با فساد و ظلم و ستم خو گرفته‌اند قهرا با كسانى رابطه دوستى برقرار مىكنند كه همفكر و همرنگ آنان باشد و اگر كسى بخواهد تنها نباشد و دوستانى داشته باشد بايد برنامه‌هاى دينى كنار بگذارد و گر نه غريب و تنها ميماند - فمن صبر على البغضه يعنى آن كس كه بغض و كينه‌توزى آن مردم را تحمل كند و از خواسته‌ها و تمايلات مردم متابعت نكند و صبر على الذل محروميت از قدرت و مقام را بپذيرد . و ممكن است اين دو جمله مربوط به قسمت اخير ( محبت و دوستى ) باشد . چون دستيابى بقدرت و سلطنت براى هر كس ميسر نيست تا محروميت از آن را تحمل بكند يا نكند گرچه هر قسمتى مربوط بهر يك از جملات مناسب خود باشد بهتر است . و در جامع الاخبار اين روايت چنين نقل شده كه امير مؤمنان عليه السّلام فرموده زمانى